A A A

Kapliczki i krzyże pokutne

 Kapliczka pojednawcza w Glinicy

 

Kaplica przydrożna z figurą Matki Boskiej została wybudowana pod koniec XVIII w.

W średniowieczu traktaty pojednawcze "compositia" (zobowiązanie zabójcy do świadczeń dla rodziny zamordowanego poprzez spełnienie określonych zapisanych warunków ugodowych) nakazywały wystawienie kamiennej lub rzadziej drewnianej kapliczki. Wykonywano je z monolitycznych bloków kamiennych w formie cztero lub ośmiokątnego słupa, na którego szczycie wykuwano niszę przeznaczoną na krucyfiks, figurkę, itp. Niszę zamykano metalową kratą.

Kapliczki były trudniejsze i kosztowniejsze w wykonaniu niż krzyże kamienne, dlatego rzadziej orzekano ich wystawienie. Również rzadziej niż na krzyżach na kapliczkach ryto przeróżne przedmioty. Broń wyryto jedynie na obiekcie kapliczki w Glinicy. 

 

 Krzyże pokutne w Wilczkowicach i Glinicy

 Stoi przy murach kościoła w Wilczkowicach. Jest to prawie dwumetrowy, granitowy, łaciński krzyż. Najprawdopodobniej zrobiony został przez jakiegoś zbrodniarza na pokutę za swoje grzechy.

 

Kamienna tablica z rytem krzyża w Jordanowie Śląskim
 

Z reguły krzyże kamienne mają kształt prostokątnej płyty z wyrytym krzyżem typu łacińskiego, maltańskiego, barokowego lub kotwicowego, której wysokość rzadko przekracza 1,5 metra. Często towarzyszą im ryty przedstawiające różne rodzaje broni, narzędzi, względnie krótszych lub dłuższych napisów.

Ich powstanie według niektórych badaczy mogło być związane z funkcjami nagrobnymi. Generalnie jednak znaczna większość kamieni krzyżowych została wystawiona w celach upamiętniających czyjąś gwałtowną i niespodziewaną śmierć. Potwierdzają to napisy mówiące o tragicznie zmarłych osobach w wyniku nagłych okoliczności, np.: utopienie, porażenie piorunem. Oprócz napisów kamiennie krzyżowe są bogato opatrzone różnorakimi rytami i znakami, np: miecz, topór, włócznia, strzała, kielich, hostia, czy postacie ludzkie. Bardziej osobliwe to przedstawienia koła od wozu, pistoletu, strzelby, noży i... wiader do noszenia wody. Niejednokrotnie na jednym obiekcie uwidoczniona kilka różnych rytów, np.: włócznia, topór, miecz.